Naukowcy nie mają złudzeń. Nowe dane dotyczące polskich lasów

Naukowcy nie mają złudzeń. Nowe dane dotyczące polskich lasów

Dodano: 2
Las, zdj, ilustracyjne
Las, zdj, ilustracyjne / Źródło: Unsplash / Alberto Bigoni
Słyszymy, że w Polsce przybywa zasobów leśnych. To jednak nie znaczy, że dotyczy to lasów starych, naturalnych. W statystykach terenem leśnym jest też teren, gdzie drzewa już wycięto lub dopiero zasadzono. A Polska jest w europejskiej czołówce, jeśli chodzi o wyrąb lasu – zwracają uwagę naukowcy.

Z danych GUS wynika, że od roku 2015 do 2019 przybyło w Polsce ponad 42 tys. ha lasów. Ich łączna powierzchnia osiągnęła ponad 9 462 883 ha. A poziom lesistości to 29,6 proc. (i przez 5 lat wzrósł on o 0,1 proc.)

Procent „lasu w lesie” zmniejsza się

Naukowcy zajmujący się badaniem lasu uważają jednak, że podczas interpretacji danych dotyczących powierzchni lasów należy przyjąć pewną poprawkę: las naturalny i gospodarczy – to zupełnie „inne jakości”.

– Może i przybywa nam terenów zadrzewionych, ale coraz większą mamy powierzchnię plantacji. A tego, co jest lasem naturalnym – ubywa – mówi prof. Tomasz Wesołowski, kierownik Pracowni Biologii Lasu Uniwersytetu Wrocławskiego. I żartuje, że procent „lasu w lesie” zmniejsza się. Jego zdaniem jeśli chodzi o zachowanie różnorodności oraz zdolność lasu do pochłaniania i magazynowania dwutlenku węgla – sytuacja nie poprawia się, a wręcz pogarsza.

Dyrektor Instytutu Biologii Ssaków PAN w Białowieży dr hab. Rafał Kowalczyk, profesor IBS PAN, powołuje się na wyniki badań opublikowanych w czasopiśmie naukowym Nature. Z badań tych wynika, że w latach 2016-2018 powierzchnia wyrębu w skali Europy zwiększyła się średnio o 49 proc. w stosunku do okresu 2011-2015. Biomasa wyciętego drewna w tym czasie wzrosła aż o 69 proc. Zwiększyła się też o 34 proc. średnia powierzchnia pojedynczego zrębu.

Z artykułu wynika też, że w ostatnich latach w Polsce powierzchnia wyrębu zwiększyła się o 58 proc., a więc powyżej średniej europejskiej.

Dane te uzyskano dzięki analizie zdjęć satelitarnych z Europy. Na podstawie tych w niestandardowy sposób zebranych danych o lasach, autorzy badania wyznaczali m.in. powierzchnię wyrębów i szacowali rzeczywistą powierzchnię lasów.

Gorąca dyskusja

Dr hab. Przemysław Chylarecki z Muzeum i Instytutu Zoologii PAN zaznacza, że w oficjalnych statystykach GUS każda powierzchnia lasu, która była lasem – lasem pozostaje nawet wtedy, kiedy nie ma już na niej drzew. Jako las traktuje się tam również obszary, na którym drzewa wycięto; młodniki czy plantacje, które de facto lasem staną się za kilkadziesiąt lat. – A w percepcji społecznej lasem jest miejsce, gdzie rosną duże drzewa – podsumowuje.

Dlatego autorzy artykułu w Nature uznają za lasy tylko te powierzchnie zalesione, gdzie drzewa przekraczają 5 m wysokości – dodaje.

Dr Chylarecki zwraca uwagę, iż po publikacji artykułu w środowisku akademickim rozgorzała dyskusja i pojawiły się głosy mówiące, że w Europie potrzeba nowych statystyk dot. lasów. Powinny one uwzględniać to, że po wycięciu lasu powstaje ekosystem, który trudno nazwać lasem, a który lasem dopiero będzie. – Polska nie jest wyjątkiem w używaniu statystyk, które tego nie łapią – dodaje dr Chylarecki.

W jego opinii potrzeba nowych systemów rozliczania i rejestrowania tego, co się dzieje z lasami. Dodaje, że prawdopodobnie w tym kierunku będzie się zmieniało raportowanie w Europie.

Prof. Kowalczyk zaznacza, że w Europie wycina się głównie lasy iglaste – sosnowe i świerkowe. A Polska jest liderem, jeśli chodzi o wycinkę lasów liściastych i mieszanych.

Naukowiec z IBS PAN informuje, że 87 proc. powierzchni wszystkich lasów w Polsce stanowią drzewostany iglaste. Natomiast lasów mieszanych i liściastych - ważnych z punktu widzenia ochrony bioróżnorodności - jest coraz mniej. Tłumaczy, że wynika to głównie z rachunku ekonomicznego. Drzewostany liściaste rosną wolniej, trudniej je hodować i potrzebują zwykle lepszych gleb. Natomiast są one lepiej przystosowane do zmieniającego się klimatu, podczas gdy gatunki iglaste, związane z chłodniejszym klimatem, będą ustępować.

Ludzie doceniają lasy naturalne

– Gatunki iglaste są sadzone i sztuczne utrzymywane mimo zmian klimatu, które obserwujemy – mówi. Jak dodaje, drzewa takie – związane z klimatem chłodniejszym – mogą niezbyt dobrze radzić sobie z rosnącymi średnimi temperaturami. Podaje przykład Puszczy Białowieskiej, gdzie kilka lat temu doszło do gradacji kornika drukarza.

Prof. Kowalczyk zaznacza: „Ludzie zaczynają doceniać lasy inne niż te, które mają w sąsiedztwie miast czy miasteczek, a które są plantacjami sosnowymi, lasami typowo gospodarczymi. Zaczynają poszukiwać lasów starych, naturalnych”. I dodaje, że podstawowym powodem przyjazdu odwiedzających do Puszczy Białowieskiej, nie jest wbrew pozorom żubr, ale przede wszystkim chęć zobaczenia lasu naturalnego. – Takie lasy są nie tylko ważne z powodów przyrodniczych i ich znaczenia dla ochrony bioróżnorodności, ale również z powodu wzrastających potrzeb społecznych, aby obcować z dziką przyrodą – mówi.

Kierownik Białowieskiej Stacji Geobotanicznej Uniwersytetu Warszawskiego prof. Bogdan Jaroszewicz tłumaczy: „Nasz model leśnictwa zakłada, że każdy kawałek lasu będzie spełniał wszystkie funkcje: ktoś idealistycznie założył, że można zmaksymalizować wszystkie funkcje lasu w tym samym miejscu i czasie: produkcyjną, przyrodniczą i społeczną. Między tymi trzema funkcjami jest konflikt. Jeśli próbujemy maksymalizować funkcję ekonomiczną - automatycznie wartość przyrodnicza lasu, jak i rekreacyjna – spada. To powoduje konflikty, to budzi kontrowersje”.

Dyskusja, w której wzięli udział naukowcy została zorganizowana pod koniec lipca przez Greenpeace Polska.

Czytaj też:
Rekord gorąca na Syberii. Naukowiec wieszczy katastrofę
Czytaj też:
Polscy naukowcy apelują o działania ws. kryzysu klimatyczno-ekologicznego

Źródło: Nauka w Polsce PAP / Ludwika Tomala
 2
  •  
    Czytam te rewelacje i nie mogę uwierzyć w to, co czytam. To mamy jeszcze w Europie lasy naturalne? Naprawdę!!!????
    Ostatnim skrawkiem lasu naturalnego e Europie jest kawałek Puszczy Białowieskiej - rezerwaty ścisłe w granicach Parku Narodowego. Nawet Puszcza Białowieska w 90% jest bowiem lasem gospodarczym. A las gospodarczy, to taki las, który został kiedyś posadzony i zostanie wycięty, a w miejsce ściętych drzew zostaną posadzone nowe, które na 70-100 lat znowu będą wycięte. Tak to działa.
    Tylko ekoterroryści twierdzą, że jest inaczej i robią ludziom wodę z mózgu. Dlaczego? Zasada jest jedna: gdy nie wiadomo, o co chodzi, chodzi o pieniądze.Na pseudoekologii można zarobić.
    Dodaj odpowiedź 3 4
      Odpowiedzi: 0
    • Dopóki ekolodzy nie będą mieli wpływu na gospodarkę leśną dopóty lasy będą kwitnąć
      Dodaj odpowiedź 22 4
        Odpowiedzi: 0

      Czytaj także